Chào bạn, mình là Chị Hồng Sức Khỏe đây! Bạn có biết không, cứ nhắc đến bệnh tật là mình lại thấy hơi 'rén' một chút, nhưng sự thật là chúng ta không thể né tránh mãi được. Đặc biệt là các bệnh mãn tính – những 'vị khách không mời' dai dẳng, âm thầm gặm nhấm sức khỏe của mình. Có một sự thật có thể làm bạn giật mình: Theo nghiên cứu, tại Việt Nam, bệnh mãn tính đang trở thành gánh nặng y tế và kinh tế lớn nhất, chiếm tới khoảng 84% tổng gánh nặng bệnh tật quốc gia giai đoạn 2021–2025! Con số này không hề nhỏ chút nào, đúng không?

Mình mới phát hiện ra rằng, điều này có nghĩa là gần như 9/10 vấn đề sức khỏe mà người Việt đang phải đối mặt không phải là cảm cúm thông thường hay sốt siêu vi, mà là những căn bệnh cần được quản lý lâu dài như tim mạch, đái tháo đường, ung thư hay bệnh phổi mạn tính. Mình tin rằng, nếu chúng ta cứ đợi đến khi bệnh xuất hiện mới tìm cách chữa trị, thì sẽ tốn kém và mệt mỏi hơn rất nhiều. Vậy nên, Chị Hồng Sức Khỏe muốn cùng bạn tìm hiểu sâu hơn về cách phòng chống bệnh mãn tính tại Việt Nam, để chúng ta có thể sống khỏe mạnh và tận hưởng cuộc sống trọn vẹn hơn nhé!

Câu hỏi: Tại sao bệnh mãn tính lại là gánh nặng lớn ở Việt Nam hiện nay?

Bạn có từng tự hỏi, tại sao mình lại nghe nhiều về bệnh tim mạch, tiểu đường, hay ung thư đến vậy không? Mình mới phát hiện ra rằng, các bệnh mãn tính (hay còn gọi là bệnh không lây nhiễm) như tim mạch, đái tháo đường, ung thư, và bệnh phổi mạn tính đang là nguyên nhân chính gây tử vong và tàn phế ở Việt Nam. Theo các chuyên gia y tế, nhóm bệnh tim mạch chiếm khoảng 25% gánh nặng bệnh mãn tính, ung thư khoảng 13%, và các bệnh khác như COPD, đột quỵ, bệnh thận mạn cũng góp phần không nhỏ.

Nguồn tham khảo: Chị Hồng Sức Khỏe.

Điểm chung của những căn bệnh này là gì? Đó là chúng thường tiến triển âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, kéo dài nhiều năm và chi phí điều trị vô cùng tốn kém. Điều đáng lo ngại hơn là, khi đã mắc bệnh mãn tính nền, cơ thể mình sẽ yếu hơn và dễ bị tổn thương hơn khi gặp các nhiễm trùng hô hấp như cúm, RSV hay thậm chí là COVID-19. Bạn có biết, tại TP. Hồ Chí Minh, từ đầu năm 2025 đến hết tuần thứ 21, người trên 60 tuổi chiếm tới 67% tổng số ca COVID-19 nhập viện? Điều này cho thấy nhóm người cao tuổi, thường có nhiều bệnh mãn tính nền, vẫn rất dễ bị ảnh hưởng nặng nề.

🦉 Cú nhận xét: Theo VNEconomy, các chuyên gia y tế nhấn mạnh rằng gánh nặng bệnh mãn tính ở Việt Nam sẽ tiếp tục tăng do dân số già hóa nhanh, lối sống đô thị ít vận động, ăn uống dư thừa và ô nhiễm môi trường. Việc chuyển từ tư duy 'chữa bệnh' sang 'phòng bệnh, quản lý lâu dài' là điều kiện tiên quyết để giảm thiểu tác động này.

Mình nghĩ, việc hiểu rõ bối cảnh này sẽ giúp chúng ta có cái nhìn nghiêm túc hơn về sức khỏe của bản thân và gia đình. Không chỉ là vấn đề của riêng ai, mà là của cả cộng đồng. Các chiến dịch quốc gia như Ngày thế giới phòng chống ung thư 4/2/2025 hay Ngày bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính toàn cầu năm 2025 đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phòng ngừa và phát hiện sớm. Gần 50% ca ung thư có thể phòng ngừa nếu chúng ta không hút thuốc, ăn uống lành mạnh và tăng cường vận động. Thật tuyệt vời nếu chúng ta biết tận dụng những thông tin này để bảo vệ mình, đúng không?

Câu hỏi: Làm thế nào để phòng chống bệnh mãn tính hiệu quả theo khuyến nghị mới?

Mình luôn tò mò về những xu hướng mới trong việc chăm sóc sức khỏe, đặc biệt là cách để phòng bệnh hiệu quả. Bạn có biết, Bộ Y tế và các địa phương đang đẩy mạnh nhiều kế hoạch hành động cụ thể để đối phó với gánh nặng bệnh mãn tính này không? Mục tiêu đến năm 2035 là 100% cơ sở y tế có năng lực sàng lọc và quản lý các bệnh không lây nhiễm phổ biến như tim mạch, ung thư, đái tháo đường. Điều này có nghĩa là việc chăm sóc sức khỏe sẽ đến gần với chúng ta hơn, ngay tại tuyến y tế cơ sở.

Để phòng chống bệnh mãn tính hiệu quả, các chuyên gia khuyến nghị chúng ta cần tập trung vào 5 nhóm hành động chính, giống như một "bộ kit" sống khỏe vậy:

Câu hỏi: Chị Hồng có lời khuyên đặc biệt nào cho Gen Z để phòng bệnh mãn tính không?

Mình biết Gen Z tụi mình rất năng động, luôn tìm kiếm những điều mới mẻ và hiệu quả. Vậy nên, Chị Hồng Sức Khỏe có 3 lời khuyên 'chuẩn Gen Z' để bạn có thể phòng chống bệnh mãn tính một cách thông minh và dễ dàng nhất, như cách mình vẫn thường làm vậy!

Câu hỏi: Những chính sách và mô hình phòng chống bệnh mãn tính nào đang được triển khai ở Việt Nam?

Mình rất mừng khi thấy Việt Nam đang có những bước đi mạnh mẽ trong việc phòng chống bệnh mãn tính. Bạn có biết không, Bộ Y tế và các địa phương đang triển khai nhiều kế hoạch hành động cụ thể và có tầm nhìn dài hạn. Mình mới tìm hiểu và thấy rằng, mục tiêu đến năm 2035, 100% cơ sở y tế trên cả nước sẽ có năng lực sàng lọc và quản lý các bệnh không lây nhiễm phổ biến như tim mạch, ung thư, đái tháo đường, và bệnh phổi mạn tính. Điều này thật sự rất ý nghĩa vì nó sẽ giúp việc tiếp cận dịch vụ y tế trở nên dễ dàng hơn cho mọi người, đặc biệt là ở các vùng nông thôn.

Ví dụ, ở các tỉnh như Vĩnh Long, họ đã có kế hoạch phòng chống bệnh không lây nhiễm và rối loạn sức khỏe tâm thần rất chi tiết. Kế hoạch này bao gồm việc tăng cường truyền thông để thay đổi hành vi về dinh dưỡng và vận động thể lực ngay trong trường học. Mình thấy đây là một cách tiếp cận rất thông minh, vì giáo dục từ sớm sẽ tạo ra những thói quen tốt cho thế hệ tương lai. Ngoài ra, các chương trình khám sàng lọc, phát hiện sớm tăng huyết áp, đái tháo đường, ung thư cũng được lồng ghép tại các cơ quan, xí nghiệp, nhà máy. Điều này giúp phát hiện bệnh sớm ngay tại nơi làm việc, rất tiện lợi cho người lao động.

🦉 Cú nhận xét: Theo tintuc.vinhlong.gov.vn, việc triển khai phần mềm quản lý bệnh không lây nhiễm và các dịch vụ tư vấn cai nghiện thuốc lá, can thiệp giảm tác hại rượu bia đang được đẩy mạnh. Đây là những giải pháp công nghệ và cộng đồng giúp người dân chủ động hơn trong việc quản lý sức khỏe của mình.

Ở tuyến chuyên khoa, các bệnh viện lớn như Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) hay Bệnh viện Nguyễn Đình Chiểu, Bệnh viện Nhi đồng TP.HCM cũng thường xuyên tổ chức các hội thảo, mít-tinh, khám sàng lọc nhân các ngày thế giới về COPD, ung thư, lao. Những hoạt động này không chỉ nâng cao nhận thức mà còn tạo cơ hội cho người dân đến khám, đo chức năng hô hấp, tầm soát sớm. Mình thấy những nỗ lực này rất đáng được ủng hộ và lan tỏa.

Các chương trình quốc gia khác như phòng chống HIV/AIDS, bệnh lao cũng được tích hợp với quản lý bệnh mãn tính, vì người có bệnh mãn tính nền thường dễ bị nặng khi nhiễm thêm các bệnh truyền nhiễm. Điều này cho thấy một cái nhìn toàn diện và liên kết trong hệ thống y tế để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Mình nghĩ, việc hiểu rõ những chính sách này sẽ giúp chúng ta biết cách tận dụng các nguồn lực sẵn có để chăm sóc sức khỏe tốt hơn.

Câu hỏi: Bài học lớn nhất cho người Việt trong việc phòng chống bệnh mãn tính là gì?

Mình tin rằng, từ những phân tích trên, chúng ta có thể rút ra một bài học lớn và quan trọng nhất: đó là sự chuyển đổi từ tư duy "chữa bệnh" sang "quản lý và dự phòng". Các chuyên gia dịch tễ học và y tế công cộng đều nhấn mạnh rằng, gánh nặng bệnh mãn tính ở Việt Nam sẽ tiếp tục tăng khi dân số già hóa nhanh, lối sống đô thị ít vận động, ăn uống dư thừa và ô nhiễm môi trường chưa được kiểm soát chặt. Vậy nên, việc chủ động phòng ngừa là điều không thể trì hoãn.

Bài học đầu tiên là: Đầu tư vào phòng bệnh rẻ hơn rất nhiều so với chi phí điều trị. Mình hay nghĩ thế này, một bữa ăn lành mạnh, một buổi tập luyện hay một lần khám sức khỏe định kỳ có thể tốn một chút thời gian và tiền bạc, nhưng nó sẽ giúp mình tiết kiệm hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng chi phí điều trị, chưa kể đến việc mất thu nhập và tàn phế dài hạn. Đó là một khoản đầu tư thông minh nhất mà mình có thể làm cho bản thân và gia đình.

Bài học thứ hai là: Cần coi khám sàng lọc định kỳ là một khoản "tiết kiệm sức khỏe". Giống như việc mình gửi tiền vào ngân hàng để tích lũy cho tương lai, việc khám sàng lọc giúp mình phát hiện sớm tăng huyết áp, đái tháo đường, ung thư ở giai đoạn có thể kiểm soát. Bạn có biết, khi bệnh được phát hiện sớm, tỷ lệ chữa khỏi và chi phí điều trị sẽ thấp hơn rất nhiều không? Mình khuyến khích bạn hãy tạo báo cáo sức khỏe cá nhân trên Cú Thông Thái để theo dõi các chỉ số quan trọng và nhận khuyến nghị sớm.

🦉 Cú nhận xét: Theo Bộ Y tế, việc quản lý bệnh không lây nhiễm tại tuyến cơ sở giúp người dân được theo dõi liên tục, điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời, từ đó giảm gánh nặng cho các bệnh viện tuyến trên và nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân.

Và bài học cuối cùng mà mình muốn chia sẻ: Gia đình Việt nên xây dựng thói quen sống lành mạnh chung. Mình thấy rất nhiều gia đình hiện đại đang quay trở lại với những giá trị truyền thống tốt đẹp, như ăn cơm nhà nhiều hơn, cùng nhau chơi thể thao cuối tuần hay nhắc nhở nhau đi khám sức khỏe hàng năm. Khi cả nhà cùng nhau thực hiện lối sống lành mạnh, đó không chỉ là bảo vệ sức khỏe mà còn là xây dựng một nền tảng hạnh phúc và bền vững cho gia đình mình. Bạn có thấy đúng không?

Nếu chúng ta biết cách tận dụng tốt các chính sách hiện có của nhà nước (như mở rộng sàng lọc, phần mềm quản lý bệnh không lây nhiễm, chương trình tiêm vắc xin phòng ung thư) và thay đổi lối sống từ sớm, mình tin rằng người Việt hoàn toàn có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc và biến chứng từ bệnh mãn tính trong thập kỷ tới. Hãy cùng Chị Hồng Sức Khỏe và Cú Thông Thái xây dựng một cộng đồng Việt Nam khỏe mạnh hơn nhé!