Tôi nhớ như in buổi chiều cách đây không lâu, khi anh Nguyễn Minh Khôi, một doanh nhân thành đạt ở Quận 7, TP.HCM, tìm đến tôi với ánh mắt đầy lo âu. Anh Khôi, người đã gây dựng cơ nghiệp từ hai bàn tay trắng, sở hữu khối tài sản lớn bao gồm nhiều bất động sản, cổ phiếu, và đặc biệt là một danh mục tài sản số đáng kể. Vấn đề của anh không phải là thiếu tiền, mà là thiếu một kế hoạch rõ ràng để bảo vệ và chuyển giao khối tài sản này cho hai người con đang tuổi ăn học. Anh tâm sự: "Ông Chú ơi, tôi thấy nhiều gia đình giàu có mà con cái lại không giữ được của. Tôi không muốn con tôi rơi vào 'Khoảng Trống 20 Năm' tài chính chỉ vì tôi không chuẩn bị kỹ." Câu chuyện của anh Khôi không hề đơn lẻ, nó phản ánh một nỗi lo chung của rất nhiều gia tộc Việt Nam trong bối cảnh kinh tế đang chuyển mình. Nhiều người vẫn giữ tư duy cũ về thừa kế, bỏ qua những xu hướng mới mẻ nhưng đầy rủi ro và cơ hội trong quản lý tài sản hiện đại.

Thực tế, khái niệm estate planning (lập kế hoạch tài sản, kế thừa và thừa kế) ở Việt Nam đang bước vào một giai đoạn hoàn toàn mới. Nếu như trước đây, việc này thường được hiểu đơn giản là lập di chúc chia tài sản sau khi mất, thì giờ đây, nó đã trở thành một chiến lược toàn diện, gắn chặt với quản lý tài sản chủ động, quản trị rủi ro, và đặc biệt là sự xuất hiện của tài sản số. Dữ liệu kinh tế – tài chính mới nhất cho thấy nhu cầu bảo toàn và chuyển giao tài sản giữa các thế hệ tại các đô thị lớn như TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng sẽ tăng nhanh chóng, được thúc đẩy bởi tăng trưởng thu nhập, quy mô tài sản và khung pháp lý mới về tài sản số. Theo quan sát của tôi và hệ thống Cú Thông Thái, đây là thời điểm vàng để các gia đình Việt Nam định hình lại tư duy về thừa kế.

Bài học 1: Bối cảnh kinh tế 2025-2026 và sự thay đổi của Estate Planning

Nền kinh tế Việt Nam đang trải qua một giai đoạn tăng trưởng ổn định và đầy hứa hẹn. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã nâng dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam lên 6,2% vào năm 2026, một con số ấn tượng phản ánh khả năng thích nghi tốt của nền kinh tế với biến động toàn cầu. Cùng với đó, Quốc hội cũng đã thông qua dự toán thu ngân sách gần 1,97 triệu tỷ đồng cho năm 2025, tăng hơn 15% so với dự toán năm 2024. Những con số này không chỉ thể hiện quy mô nền kinh tế ngày càng lớn mà còn là minh chứng cho sự tích lũy tài sản đáng kể của tầng lớp trung lưu và giàu có tại các đô thị.

Theo phân tích từ Cú Thông Thái — Gia Tộc (cuthongthai.vn).

Trong bối cảnh này, estate planning không còn là một khái niệm xa vời chỉ dành cho giới siêu giàu, mà đã trở thành một nhu cầu thiết yếu cho mọi gia đình có tài sản. Chính sách tài khóa của Bộ Tài chính cũng định hướng tăng thu tối thiểu 10% so với 2025 và hướng tới tăng trưởng trên 8-10% mỗi năm giai đoạn 2026. Điều này hàm ý nhà nước sẽ tiếp tục ưu tiên đầu tư hạ tầng, an sinh và hạ tầng số, gián tiếp hỗ trợ tăng giá trị tài sản bất động sản, cổ phiếu và doanh nghiệp gia đình. Từ đó, nhu cầu lập kế hoạch di sản để bảo vệ và tối ưu hóa giá trị tài sản càng trở nên cấp thiết. Chúng ta không chỉ nói về việc chia một mảnh đất, mà là quản lý cả một danh mục tài sản đa dạng, từ bất động sản, chứng khoán, trái phiếu đến tài sản số.

🦉 Cú nhận xét: Sự thay đổi này đòi hỏi các gia đình phải có cái nhìn toàn diện hơn, không chỉ là chia của cải mà là xây dựng một đế chế tài chính bền vững cho con cháu.

Bài học 2: Tài sản số và Estate Planning – Bước ngoặt pháp lý 2025-2026

Điểm đột phá nhất trong xu hướng estate planning hiện đại chính là sự xuất hiện của tài sản số và tài sản mã hóa. Việt Nam đã xác định năm 2025 là một năm bản lề, khi hàng loạt dấu mốc pháp lý quan trọng về tài sản số được thiết lập. Điều này tạo nền tảng vững chắc cho thị trường tài sản số phát triển theo hướng chính thống, minh bạch và có kiểm soát. Cụ thể, vào tháng 9/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa, lần đầu tiên chính thức thừa nhận sự tồn tại của chúng và cho phép thí điểm có kiểm soát trong 5 năm.

Hệ thống văn bản pháp luật từ cuối 2025 đến đầu 2026 không chỉ tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động phát hành, giao dịch mà còn đặt ra yêu cầu bảo vệ nhà đầu tư và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về phòng chống rửa tiền. Các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (VASP) dự kiến phải đáp ứng vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng và tiêu chuẩn an toàn công nghệ cấp độ 4 – mức rất cao trong hệ thống an ninh thông tin. Điều này đảm bảo rằng việc quản lý tài sản số sẽ được thực hiện bởi các tổ chức uy tín và an toàn.

Từ góc độ estate planning, việc pháp luật thừa nhận tài sản số sẽ tạo ra một lớp tài sản mới trong di sản của gia đình. Đó có thể là token hóa bất động sản, cổ phần doanh nghiệp gia đình, hay trái phiếu số. Nó cũng mở ra cơ hội huy động vốn quốc tế cho doanh nghiệp gia đình thông qua phát hành tài sản mã hóa, từ đó làm tăng giá trị di sản. Quan trọng hơn, nó đặt ra nhu cầu mới về quy định thừa kế tài sản số, bao gồm quyền truy cập ví số, khóa riêng, và cấu trúc pháp lý để chuyển giao token, NFT, chứng chỉ số cho người thừa kế. Việc không có kế hoạch rõ ràng cho tài sản số có thể dẫn đến việc mất trắng hoặc gặp rắc rối pháp lý nghiêm trọng khi chuyển giao, đặc biệt là khi con cháu không có đủ kiến thức hoặc quyền truy cập.

🦉 Cú nhận xét: Việc bỏ qua tài sản số trong kế hoạch di sản không khác gì việc bỏ quên một phần đáng kể của cải trong két sắt mà không ai biết mã khóa.

Bài học 3: Từ cất giữ sang quản trị tài sản đa thế hệ và Hồ sơ rủi ro

Dữ liệu vĩ mô và xu hướng hành vi tài chính cho thấy một sự dịch chuyển rõ rệt trong cách người Việt quản lý tài sản. Thay vì mô hình "cất giữ" truyền thống (bất động sản, vàng), giờ đây các gia đình đang hướng tới mô hình quản trị tài sản đa lớp, bao gồm bất động sản, chứng khoán, trái phiếu, tài sản số và bảo hiểm. Thu ngân sách tăng trên 15% năm 2025 cùng với tổng vốn đầu tư công lên tới khoảng 36 tỷ USD cho thấy quy mô nền kinh tế và hạ tầng đầu tư ngày càng lớn, kéo theo giá trị tài sản tư nhân tăng. Điều này đòi hỏi một chiến lược quản lý phức tạp hơn.

Trong quản lý tài sản hiện đại, chuyên gia tài chính tại Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của hồ sơ rủi ro (Risk Profile). Hồ sơ này không chỉ dựa trên khẩu vị rủi ro chủ quan (ưa mạo hiểm hay an toàn) mà còn dựa trên khả năng chịu đựng rủi ro khách quan (thu nhập, nghĩa vụ với người phụ thuộc, quy mô tài sản hiện tại, tài sản thừa kế). Khi lập kế hoạch estate planning, việc tích hợp hồ sơ rủi ro giúp thiết kế chiến lược phân bổ tài sản phù hợp, linh hoạt với nhiều kịch bản kinh tế 2026-2030. Điều này đặc biệt quan trọng để tránh tình trạng con cháu phải bán tháo tài sản khi thị trường biến động hoặc khi có những sự kiện bất ngờ xảy ra.

Nhu cầu lập kế hoạch di sản đang dần mang tính chất của một "family office mini", nơi các ngân hàng, công ty chứng khoán, hoặc đơn vị quản lý tài sản trong nước đồng hành cùng gia đình trong việc cấu trúc nắm giữ và chuyển giao tài sản. Các gia tộc cần bắt đầu estate planning sớm, gắn liền với hồ sơ rủi ro cá nhân và gia đình. Đa dạng hóa tài sản thay vì chỉ dựa vào nhà đất ở Hà Nội hay TP.HCM là điều cần thiết. Cân nhắc phân bổ một phần vào tài sản thanh khoản cao (cổ phiếu, trái phiếu, tài sản số được pháp luật cho phép) sẽ tạo điều kiện chia tách, chuyển giao và xử lý thuế/phí thuận lợi hơn. Hãy nhớ rằng, mục tiêu không chỉ là tăng trưởng mà còn là an ninh tài chính gia đình, đặc biệt trong bối cảnh chính sách tài khóa hướng tới tăng trưởng cao nhưng vẫn kiểm soát an toàn tài chính quốc gia.

🦉 Cú nhận xét: Quản trị tài sản là một cuộc đua marathon, không phải chạy nước rút. Cần chiến lược bền bỉ và linh hoạt.

Hành động cụ thể cho gia đình bạn

Để thích nghi với xu hướng estate planning mới và bảo vệ tài sản gia tộc, tôi có ba lời khuyên cụ thể cho quý vị:

1. Thiết lập Hồ sơ Rủi ro Gia đình và Đánh giá 'Khoảng Trống 20 Năm'

Trước hết, hãy cùng ngồi lại với gia đình để xác định rõ hồ sơ rủi ro của từng thành viên và của cả gia tộc. Khẩu vị rủi ro của người lớn tuổi khác với người trẻ, và khả năng chịu đựng rủi ro cũng phụ thuộc vào nguồn thu nhập, nghĩa vụ tài chính. Việc này giúp bạn xây dựng một chiến lược đầu tư và chuyển giao tài sản phù hợp, tránh những quyết định cảm tính. Sau đó, hãy sử dụng công cụ Khoảng Trống 20 Năm của Cú Thông Thái. Công cụ này sẽ giúp quý vị hình dung được những thách thức tài chính tiềm ẩn mà thế hệ kế cận có thể đối mặt trong vòng 20 năm tới nếu không có kế hoạch chuyển giao tài sản rõ ràng, đặc biệt là khi tài sản không được phân bổ hợp lý hoặc thiếu thanh khoản. Đây là bước đầu tiên để biến những lo lắng thành hành động cụ thể.

2. Đa dạng hóa danh mục tài sản và tích hợp Tài sản số

Đừng chỉ trông cậy vào bất động sản hay tiền gửi ngân hàng. Hãy mạnh dạn đa dạng hóa danh mục đầu tư của gia đình sang các loại tài sản có tính thanh khoản cao hơn như cổ phiếu, trái phiếu, và đặc biệt là tài sản số (nếu có đủ kiến thức và khả năng chịu đựng rủi ro). Với khung pháp lý cho tài sản số đang dần hoàn thiện từ 2025-2026, đây là cơ hội để các gia tộc tạo thêm một lớp tài sản mới. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng tài sản số đi kèm với rủi ro cao, cần tìm hiểu kỹ và hợp tác với các đơn vị cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (VASP) được cấp phép, có vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng và tiêu chuẩn an toàn cấp độ 4 như quy định. Luôn đảm bảo có kế hoạch rõ ràng về quyền truy cập, khóa riêng và cách thức chuyển giao cho người thừa kế.

3. Xây dựng Cấu trúc Pháp lý Bảo vệ Tài sản Liên thế hệ

Thay vì chỉ dựa vào di chúc đơn thuần, hãy cân nhắc các cấu trúc pháp lý phức tạp hơn để bảo vệ tài sản gia tộc. Ở Việt Nam, dù trust chưa phổ biến rộng rãi như quốc tế, các hình thức như công ty holding gia đình, quỹ gia đình hoặc các hợp đồng ủy thác quản lý tài sản đang dần được chú ý. Những cấu trúc này giúp tách biệt tài sản gia đình khỏi tài sản cá nhân, bảo vệ khỏi các rủi ro kinh doanh, ly hôn, hoặc kiện tụng. Đồng thời, chúng cũng tạo ra cơ chế quản trị tài sản chuyên nghiệp, đảm bảo tài sản được sử dụng đúng mục đích và theo đúng ý nguyện của người lập kế hoạch, tránh tình trạng con cháu dễ dàng tiêu tán tài sản do thiếu kinh nghiệm quản lý. Hãy tìm đến các chuyên gia luật và tài chính để được tư vấn phù hợp nhất với quy mô và đặc điểm của gia đình bạn.

Kết Luận

Giai đoạn 2025-2026 đánh dấu một sự chuyển pha quan trọng của estate planning tại Việt Nam. Từ chỗ ít được chú ý, nó đã trở thành một phần không thể thiếu của chiến lược quản trị tài sản toàn diện, gắn liền với xu hướng tài sản số, quản trị rủi ro và hội nhập tài chính toàn cầu. Các gia tộc và nhà đầu tư Việt Nam nếu nắm bắt kịp những xu hướng này sẽ chủ động hơn trong việc bảo vệ và chuyển giao của cải qua nhiều thế hệ, thay vì xử lý bị động khi rủi ro đã xảy ra. Hãy nhớ rằng, việc lập kế hoạch tài sản không phải là chuẩn bị cho cái chết, mà là chuẩn bị cho sự sống thịnh vượng của các thế hệ tương lai. Tuy nhiên, mọi quyết định tài chính cần được cân nhắc kỹ lưỡng và tham khảo ý kiến chuyên gia, vì bối cảnh pháp lý và thị trường luôn có thể thay đổi. Luôn có những rủi ro tiềm ẩn, và không có giải pháp nào là phù hợp cho tất cả mọi người.

Tìm hiểu thêm về quản lý tài sản gia tộc tại vimo.cuthongthai.vn/tai-san/gia-toc.